OĞUZ EROLAI·ADS·APPS

Koşullu Sorulu Web Formu: Gizlenen Alan, Boş Hücre ve Test Yükü

10 dk okuma

Koşullu formda asıl iş soruları cevaba göre gizleyip göstermek değil, üç kararı formdan önce yazmaktır: gizlenen alana daha önce yazılmış cevap gönderimde silinecek mi, raporda boş hücre “sorulmadı” ile “boş bırakıldı”yı ayıracak mı, her yeni koşulun çoğalttığı yollar tek tek denenecek mi. Google Forms ve Microsoft Forms tek bir cevaba göre bir sonraki bölüme ya da soruya atlar; yolu az, kararı tek soruya bağlı bir formda bu yeter. Koşul iki cevabın birleşimine bakıyorsa, zorunluluk koşula bağlıysa ve yanıt bir öncelik kararını besliyorsa, bu üç kararı kayıtla birlikte uygulayan bir uygulama karşılığını verir.

Bu sayfa servis talebi, teklif talebi ya da başvuru formu tasarlayan operasyon sorumluları için. Tek bir alanın kurallarını (tür, aralık, mükerrer kayıt) kurallı veri giriş formu sayfasında anlattım; burada soruların cevaba göre görünmesi ve atlanmasıyla ilgileniyorum.

Koşullu mantığın üç türü

Koşullu mantık üç farklı iş yapar ve her biri kayda farklı iz bırakır:

  • Göster / gizle: Aynı sayfada bir alan, önceki cevaba göre açılır ya da kapanır. “Makine durdu mu?” sorusuna Evet denince “Duruş başlangıcı” görünür. Risk: alan kapanınca içine yazılmış değerin ne olacağı.
  • Bölüme atla: Cevap, kişinin bir sonraki hangi soru grubuna geçeceğini belirler; atlanan bölüm hiç görülmez. “Yedek parça” seçen kişi arıza sorularını görmeden parça bölümüne geçer. Risk: yanlış seçilen ilk cevap, kişiyi bütün yanlış yola sokar.
  • Koşula bağlı zorunluluk: Alan herkese görünebilir ama yalnız belli bir cevapta zorunlu olur. “Garanti kapsamında” diyen için seri numarası ve fatura tarihi zorunlu, diğerleri için isteğe bağlı. Risk: koşul yanlış kurulursa kimsenin bitiremediği bir form.

Koşul haritası: formu kurmadan önce tabloyu çizin

Koşul haritası, her sorunun kime görüneceğini, kimde zorunlu olduğunu ve gizlenirse verisinin ne olacağını tek tabloda yazar. Formu bu tablo olmadan kurarsanız çelişki ilk şikâyette ortaya çıkar; tabloda çizerseniz toplantıda çıkar. Aşağıdaki örnek firmanın yeniden çizilmiş haritası:

SoruKime görünürZorunlu muGizlenirse (veri / rapor)
Talep türüHerkesEvet—
Makine durdu mu?Arıza, bakım, yedek parçaEvetSilinir / Sorulmadı
Duruş başlangıcıDurdu = EvetEvet, “Bilmiyorum” seçilebilirSilinir / Sorulmadı
Garanti kapsamında mı?Arıza, yedek parçaEvetSilinir / Sorulmadı
Seri no, fatura tarihiGaranti = EvetEvetSilinir / Sorulmadı

Silinir: gönderimde sunucuda silinir. Sorulmadı: raporda boş hücre değil bu durum yazar.

Haritayı çizerken üç şeye bakarım. Yönlendiren soru, müşterinin kesin bildiği bir şey mi? “Talep türü” çoğu zaman öyle değildir, “makine şu an duruyor mu” öyledir. Bir alan iki koşulun birleşimine mi bağlı? Öyleyse hazır araçta ayrı bölümler gerekir. Zorunlu bir alana ulaşamayan bir yol var mı? Varsa form o yolda gönderilemez.

Örnek: servis talep formunda bir ay, 412 yanıt

Aşağıdaki firma ve bütün sayılar kurgusaldır; rakamlar bir Python betiğiyle hesaplanıp doğrulandı.

Bir makine servis firması servis taleplerini web sitesindeki bir formla alıyor. Form alanları ekranda gizleyip göstererek dallanıyor, her yanıt bir tabloya satır olarak düşüyor. “Makine durdu mu?” sorusu yalnız Arıza dalında, “Duruş başlangıcı” yalnız Arıza + Evet yolunda soruluyor ve zorunlu değil. Bir ayda 412 yanıt geliyor: 236 arıza, 98 periyodik bakım, 61 yedek parça, 17 kurulum. Arızaların 141’inde makine durmuş.

Planlama sorumlusu ayın yanıtlarını satır satır okuyunca üç sorun çıkıyor:

sorunsatırnedensonuç
Yanlış dal23Açıklama alanından makinesinin durduğu anlaşılan 14 kişi bakım, 9 kişi yedek parça seçtiDuruş sorulmadı, talep acil işaretlenmedi
Gizlenen dalın verisi11Önce Arıza + Evet ve duruş başlangıcı yazıldı, sonra tür değişti (7 yedek parça, 4 bakım)Eski “Evet” ve duruş başlangıcı kayıtta kaldı
Sorulmadı / boş karışıklığı38Duruş başlangıcı soruldu, boş bırakıldı298 boş hücrenin içinde görünmedi

Ayın duruş raporu “Makine durdu mu = Evet” satırlarını sayıyor ve 152 gösteriyor. Gerçekte duran makine 164: 141 arızaya, sorusu hiç sorulmayan 23 talep eklenir. Raporda 11 fazla, 23 eksik var; fark 12 olduğu için kimse ikisini de fark etmiyor.

Yeniden çizilen haritada duruş sorusu bakım ve yedek parça dalında da soruluyor. Aynı ay yeniden oynatılsa, müşteri doğru cevapladığı sürece 23 talebin hepsi acil işaretlenir. Gizlenen alan gönderimde silindiği için 11 satırlık eski veri kayda girmez. Duruş başlangıcı zorunlu olur ama “Bilmiyorum” seçeneği taşır; kaç kişinin bunu seçeceğini bilmiyorum, ama artık hiçbiri boş hücre olarak görünmez.

Gizlenen alana yazılmış cevap kayda girer mi?

Gizlenen alana önceden yazılmış cevabın kayda girip girmediği formun nasıl kurulduğuna bağlıdır; ekranda gizlemek tek başına veriyi silmez. Örnekteki site formu alanı görünmez yapıyor ama gönderimden çıkarmıyordu; 11 satır bu yüzden kirlendi.

Önerdiğim kural:

  • Gönderimde yalnız son yoldaki alanlar kayda girer. Kişinin son cevaplarıyla görünmeyen her alanın değeri, kayıt yazılmadan önce sunucuda silinir.
  • Taslakta tutulabilir. Kişi geri dönüp aynı cevaba dönerse yazdığını yeniden görsün diye değer doldurma sırasında saklanabilir; ama kayda geçmez.
  • Kişi bilgilendirilir. Tür değiştiren kişi, hangi cevaplarının silineceğini bir satırlık uyarıyla görür.
  • Sunucu yeniden kontrol eder. Tarayıcıdaki gizleme kullanım kolaylığıdır. İsteği elle gönderen biri gizli alana değer koyabilir; kayıt anında koşul haritası yeniden uygulanır.

Boş hücre: sorulmadı mı, cevaplanmadı mı?

Yanıt tablosunda boş bir hücre iki ayrı şey demek olabilir: soru o kişiye hiç sorulmadı ya da soruldu ve boş bırakıldı. Örnekte Duruş başlangıcı sütununda 298 boş hücre var; 260’ı sorulmadı, 38’i boş bırakıldı. Boşları “cevapsız” sayan rapor 298 eksik bilgi görür, “sorulmadı” sayan rapor gerçek 38 eksiği hiç görmez.

Tablonuzda kalıyorsanız bunu bir kontrol sütunuyla ayırabilirsiniz. Sütunlar şöyle olsun: B talep türü, C makine durdu mu, D duruş başlangıcı. E2’ye yazıp aşağı çekeceğiniz Excel formülü, D’nin hangi yolda sorulduğunu koşul haritasından yeniden kurar:

=EĞER(VE(B2="Arıza";C2="Evet");EĞER(D2="";"Boş bırakıldı";"Cevaplandı");EĞER(D2="";"Sorulmadı";"Gizli dal verisi"))

Örneğin 412 satırında bu sütun 103 “Cevaplandı”, 38 “Boş bırakıldı”, 260 “Sorulmadı” ve 11 “Gizli dal verisi” verir. İki uyarı: tek boşluk içeren hücre “Cevaplandı” sayılır; C sütunundaki gizli “Evet” için de aynı mantıkla ayrı bir sütun gerekir (tür Arıza değilken C doluysa gizli dal verisi). Formül, yeni bir dallanma eklendiğinde elle güncellenir; formu değiştiren kişi formülü unutursa sütun sessizce yanlış sayar.

Kurulacak uygulamada bu ayrım formülle değil kayıtla yapılabilir: her alan “cevaplandı”, “boş bırakıldı”, “sorulmadı” ya da “bilmiyorum” durumunu ayrı taşır.

Her koşul test edilecek yol sayısını artırır

Bir talep türünde k tane evet/hayır koşulu varsa o türde 2^k yol vardır; formdaki yol sayısı türlerin toplamıdır. Örnekte mevcut formda 7 yol vardı (arıza 4, diğer üç tür birer). Yeni haritada duruş sorusu iki türe daha, garanti sorusu yedek parçaya eklenince yol sayısı 11’e çıktı.

Örnek için çıkardığım test planı 38 deneme: 11 yolun her birinde bir tam, bir de zorunlu alanı boş gönderim (22), dört tür arasında geri dönüp değiştirme (12) ve iki evet/hayır sorusunda iki yönlü değiştirme (4). Geri dönüp değiştirme testleri, örnekteki 11 kirli satırı yakalayacak olan testlerdir; yalnız doğru yolu deneyen test planı onları göstermez.

Bir koşul daha eklemek (“uzaktan bağlantı izni var mı?”) yalnız arızaya sorulursa 15, duruş sorulan üç türe sorulursa 21 yol eder. Bu yüzden her yeni koşul için önce “bu soru gerçekten kararı değiştiriyor mu” diye sorarım; değiştirmiyorsa koşulsuz, isteğe bağlı bir alan olarak kalması daha ucuzdur.

Google Forms ve Microsoft Forms dallanması nerede durur?

Google Forms’ta yönlendirme, sorunun Diğer menüsündeki Yanıta göre bölüme git seçeneğiyle yapılır ve Google’a göre yalnız çoktan seçmeli ve açılır liste sorularında kullanılabilir; bir cevap formu doğrudan gönderime de götürebilir, her bölümün sonunda bir sonraki bölüm seçilir (Google: bölümler). Onay kutusu sorusu bu listede yok; birden çok seçimli bir cevap yönlendirmez.

Microsoft Forms’ta dallanma soruya ya da bölüme eklenir ve yalnız ileri gider: Microsoft’a göre yalnız sonraki bir soruya dallanabilirsiniz, öncekine değil; bir cevap formun sonuna da gönderebilir (Microsoft: dallanma mantığı).

Bu iki sayfadan çıkardığım sınırlar (çıkarımım, kendi formunuzda deneyin):

  • Yönlendirme tek bir sorunun cevabına bakar. “Durdu ve garantili” gibi bir birleşim için ara bölümler açmak gerekir; bölüm sayısı yol sayısıyla birlikte büyür.
  • Google Forms’ta tek bir soruyu koşula bağlamanın yolu onu ayrı bir bölüme koymaktır. Koşula bağlı zorunluluk da böyle kurulur: soru zorunludur, ama yalnız o bölüme gelen görür.
  • Koşul yalnız formdaki cevaplara bakar. “Bu seri numarası gerçekten garantide mi” gibi başka bir kayda bakan koşul hazır araçta kurulmaz.
  • Yanıt tablosunda sorulmayan soru da boş bırakılan soru da boş hücre olarak görünür.

Dallanma hangi noktada hazır aracı aşar?

Formunuzu tek bir soru yönlendiriyorsa, yol sayısı beşi geçmiyorsa (önerdiğim eşik) ve yanıtlar bir önceliği ya da fiyatı belirlemiyorsa hazır form aracında kalın; uygulama yaptırmanızı önermem. Boş hücre karışıklığını kontrol sütunu çözer, yanlış dalı da çoğu zaman yönlendiren soruyu değiştirmek (“talep türü” yerine “makine duruyor mu”). Servis talebi zaten bir ERP ya da servis yazılımının talep ekranından alınabiliyorsa önce onu sonuna kadar kullanın.

YolNe zamanSınır
Hazır form, bölüme atlamaTek yönlendiren soru, birkaç yolBirleşik koşul ara bölüm ister; geri dönüşte veri davranışını deneyin
Hazır form + kontrol sütunuRapor boş hücreye bakıyorForm değişince formül elle güncellenir
ERP ya da servis yazılımının talep ekranıTalep zaten oraya giriyorDallanma o yazılımın sunduğu kadar
Kurulacak uygulamaBirleşik koşul, koşullu zorunluluk, öncelik kararıYazılı kapsam, sunucu, bakım, her değişiklikte test

Kurulacak uygulamada koşul, kayıt ve rapor

Örnekteki gibi bir servis talebi için koşul haritası uygulamanın içinde tek bir tablo olarak tutulabilir: ekran da, kayıt anındaki sunucu kontrolü de, rapor da aynı haritayı okur. İhtiyaca göre kurulabilir, kapsam ilk adımda yazılı belirlenir. Kapsama alınabilecekler:

  • Gizlenen alanın gönderimde silinmesi, taslakta tutulması ve kişiye silinecek cevapların gösterilmesi.
  • Birden çok cevabın birleşimine bakan koşul ve koşula bağlı zorunluluk; garanti kaydı sizde dijital olarak varsa seri numarasının ona bakılarak doğrulanması.
  • Her alan için “sorulmadı / boş bırakıldı / bilmiyorum” durumu; raporun bu durumlara göre sayması.
  • Her kayıtta formun hangi sürümüyle gönderildiği tutulur; harita değişince eski kayıtlar yeni kurala göre yeniden yorumlanmasın diye.
  • Harita değişikliğinden önce bütün yolların ve geri dönüş senaryolarının yeniden denenmesi.

Yapay zekâ burada yalnız işaret koyabilir: açıklamada “hat durdu, üretim bekliyor” yazıp Periyodik bakım seçen talebi planlamaya “tür uyuşmuyor olabilir” diye gösterebilir. Talebin türünü ve önceliğini yine insan belirler.

Uygulama şirketiniz adına açılabilen bir sanal sunucuda (VPS) çalışır. Veri sizindir; dilediğiniz an Excel ya da CSV olarak alırsınız. Küçük ve orta ölçekli ekipte kullanıcı başına lisans yoktur, maliyet sunucu ve bakımdır. Kaynak kod erişiminizdeki bir depoda, çalıştırma talimatı, bağımlılık listesi ve bilinen sınırlarla durur. Genel çalışma biçimi ekibinize özel web uygulamaları sayfasında.

İlk görüşme ücretlidir. Formunuzun sorularını ve hangi cevabın neyi açtığını bir liste hâlinde getirirseniz koşul haritasıyla başlarız; iletişim sayfasından yazabilirsiniz.

Doğrulamadığım noktalar

  • Google Forms ve Microsoft Forms’ta, kişi geri dönüp cevabını değiştirdiğinde atlanan bölümdeki cevabın gönderime girip girmediğini denemedim; resmî sayfalar bunu yazmıyor.
  • Microsoft’un sayfası hangi soru türlerine dallanma eklenebildiğini açıkça listelemiyor.
  • Kontrol sütunundaki formülü gerçek bir Excel dosyasında çalıştırmadım; mantığı Python betiğinde sınandı.
  • Kaynakları 01.11.2026’da okudum; araçların davranışı güncellemeyle değişebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Koşulları sonradan biz değiştirebilir miyiz?

Seçenek listesi gibi sık değişen basit kısımlar yetkili bir yönetim ekranından değiştirilebilir. Bir alanın kime görüneceğini ya da zorunluluğunu değiştiren düzenleme ise yol sayısını değiştirir; bu yüzden önce denenir, sonra yayına alınır. Her koşulu herkesin serbestçe düzenleyebildiği bir alan yapmam.

Form değişince eski yanıtlar ne olur?

Eski yanıt, gönderildiği sürümün kurallarıyla okunur. O sürümde var olmayan bir soru eski kayıtta “boş bırakıldı” değil “o sürümde yoktu” sayılır; yoksa raporda geçmiş aylar birden eksik görünür.

Müşterinin görmediği iç alanlar aynı formda olabilir mi?

Olabilir; görünürlük cevaba olduğu kadar role de bağlanabilir. Müşteri talep sorularını görür, planlama sorumlusu aynı kayıtta öncelik ve atanan teknisyen alanlarını doldurur. İç alanlar müşterinin gönderdiği veride hiç yer almaz.

Başa dön ↑
NE İSTEYEBİLİRSİNİZ

Nasıl çalışıyorum?
Çalışma saati paketleri

WhatsApp’tan ya da telefonda işinizden ve ihtiyacınızdan bahsedin; 5 ile 40 saat arasında bir çalışma paketinde anlaşalım, ben gerekenleri yapmaya başlayayım. Aldığınız şey bir takvim aralığı değil, doğrudan sizin işinize harcanacak net mesai. 40 saati üç gün aralıksız çalışarak da kullanabiliriz, bilerek zamana yayıp bir yılda da bitirebiliriz — işin gerektirdiği neyse o. İşin ne kadar süreceğini tahmin etmeye değil, işi yapmaya vakit harcarım; harcadığım her saatin işinizde kalıcı bir karşılığı olur. Faydalı olduğunu düşündüğünüz sürece bu şekilde devam ederiz.

ÇALIŞMA BLOKLARI

Neden aylık değil?
40 saat 1 hafta mı oluyor?

Aylık sabit ücrette iki taraf da yanlış yere bakar: siz sabit gidere, karşı taraf kaç tane daha böyle sözleşme bağlayabileceğine. Saat üzerinden çalışınca ikimizin de baktığı yer aynı olur — yapılan işin gerçek değeri. "Toplamda ne kadar tutar?" sorusunun peşinen net bir cevabı olmaması bu modelin doğal maliyeti, farkındayım. Ama sonuç üretmeyen bir yapıya aylarca sabit ücret ödemek yerine yalnızca işinize ayrılan nitelikli zamanı ödersiniz, o zamanın nereye gittiğini de baştan sona görürsünüz. Müşterilerimin benimle tekrar tekrar çalışmasının sebebi bu.

5saat10.000₺ + KDVsaat başı 2.000₺Bu bloğu seç
10saat15.000₺ + KDVsaat başı 1.500₺Bu bloğu seç
20saat24.000₺ + KDVsaat başı 1.200₺Bu bloğu seç
40saat40.000₺ + KDVsaat başı 1.000₺Bu bloğu seç