OĞUZ EROLAI·ADS·APPS

Periyodik Bakım Takibi: Takvim ve Sayaç Bazlı Plan, Erteleme İzi ve Yasal Kontroller

18 dk okuma

Periyodik bakım takibi, her makinenin tekrar eden bakım işlerini takvime ya da çalışma saatine bağlayıp vadesi gelen işi iş emrine çevirmek; yapılanı, ertelenen ve yapılmayanı gerekçesiyle kayda geçirmektir. Excel’deki bakım listesi “ne zaman” sorusunu taşır, ama üç yerde kırılır: üretim şefi bir bakımı iki kez ertelediğinde tarih hücresi değişir ve eski vade kaybolur; kimse çalışma saatini girmediğinde sayaç bazlı bakımın vadesi sessizce geçer; kiralıkken satın alınan bir forkliftin yasal kontrolü listede hiç yoktur. Bu açıkları kurallarla kapatan, herkesin kendi yetkisiyle kullandığı bir web uygulamasını şirketinize özel kuruyorum.

Aşağıda kurgusal bir metal parça üreticisinin bir ayını izliyorum.

Planlı bakım, arıza ve yasal periyodik kontrol üç ayrı kayıttır

Planlı bakım, yasal periyodik kontrol ve arıza onarımı aynı ekipmanda olur ama üç ayrı kayıttır; biri ötekinin yerine sayılırsa uyum oranı da duruş raporu da yanlış çıkar. Planlı bakım takvimden ya da sayaçtan doğar ve önceden bilinir. Arıza onarımı makine durduğunda doğar. Yasal periyodik kontrol bakım değil, yetkili kişinin imzalı raporla biten muayene ve testidir.

Sayfada geçen kavramlar:

  • Plan kalemi: bir ekipmanda tekrar eden tek bir iş ve aralığı (“CNC-07, üç aylık yağlama ve soğutma filtresi bakımı”).
  • Vade: plan kaleminin yapılması gereken tarih ya da sayaç değeri.
  • İş emri: bir vade için açılan kayıt; kapatılırken yapılan işi, süreyi, parçayı ve kapatanı taşır. Arıza iş emri ayrı bir türdür.
  • Zamanında penceresi: vadenin çevresinde işin hâlâ zamanında sayıldığı aralık. Her zaman ilk vadeye göre ölçülür; erteleme pencereyi taşımaz.
  • Erteleme: vadenin gerekçeyle ileri alınması; eski vade silinmez, yanında durur.
  • Yapılmadı: vadesi ve penceresi geçmiş, ertelenmemiş iş emri.
  • Yasal periyodik kontrol: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III’teki ekipman için yetkili kişinin yaptığı muayene ve test (md. 4/1-m).

Örnek fabrika ve örnek ay: bir erteleme, bir bayat sayaç, bir unutulmuş forklift

Örnek veri, kurgusaldır. Yaklaşık 240 kişinin iki vardiya (2 × 8 saat) çalıştığı bir metal parça üreticisi düşünün. Ekipman kaydında 14 CNC tezgâhı, 2 vidalı kompresör (K1, K2) ve bunlara bağlı 2 hava tankı (T1, T2), 6 forklift (F1–F6), 1 köprülü vinç, 1 ısıtma kazanı ve 38 ölçüm aleti var; bakım planı 132 plan kaleminden oluşuyor. Ay pazartesi başlıyor ve 22 iş günü sürüyor; günleri iş günü sırasıyla yazıyorum.

ilk ayadet / saat
Vadesi gelen planlı iş emri (kalibrasyon ve yasal kontrol dahil)64
Zamanında penceresinde tamamlanan51
Pencere dışında, geç tamamlanan6
Ay sonunda gerekçeyle ertelenmiş, bekleyen5
Ay sonunda yapılmadı2
Planlı bakım uyum oranı (zamanında ÷ vadesi gelen)51 / 64 = %79,7
Arıza iş emri19 (toplam 41,5 saat duruş)
Planlı bakım duruşu58 saat
Geçişte bulunan, süresi geçmiş yasal kontrol1 (F5)

%79,7 iyi mi kötü mü sorusuna sektör kıyası vermiyorum; bu oranı kendi geçmiş aylarınızla kıyaslayın.

1. iş günü, unutulmuş forklift. Geçişte Excel’deki yasal kontrol listesi ekipman kaydıyla karşılaştırıldı: listede 5 forklift, kayıtta 6. F5 fabrikaya kiralık gelmiş, sonra satın alınmıştı; son periyodik kontrol raporu kiralama firmasının aldırdığı, 13 ay önceki rapordu. Forklift için azami süre 1 yıl ve kiralık gelmesi bunu değiştirmiyor (ayrıntısı aşağıda). İSG uzmanı F5’i kullanım dışı işaretledi; kontrol 3. iş günü yapıldı. Rapor “kullanılabilir” dedi ve bir hafif kusur yazdı; uygulama düzeltici iş emri açtı.

4.–16. iş günü, iki erteleme ve bir arıza. CNC-07’nin üç aylık bakımının vadesi 4. iş günüydü; zamanında penceresi ±9 takvim günü. Excel’den aktarılan önceki iki ayın notlarında aynı tezgâhta iki soğutma kaydı vardı: “spindle ısındı” ve “soğutma sıvısı az”. Üretim şefi bir sipariş yetişsin diye bakımı 9. iş gününe erteledi; bu vadeden 7 takvim günü sonra, pencerenin içinde. 9. gün yeni bir sevkiyat gerekçesiyle 16. iş gününe ikinci kez erteledi: vadeden 18 takvim günü sonra, pencerenin dışında. O gün iki eski soğutma kaydını erteleme ekranında gösteren de, ikinci ertelemeyi onaya gönderen de bir kural yoktu. 14. iş günü CNC-07 iş mili soğutmasından arıza verdi ve 9,5 saat durdu. Teknisyenin notu: “soğutma sıvısı filtresi tıkalı, debi düşük.” Değişmesi gereken filtre, ertelenen bakımın kalemleri arasındaydı. Üç aylık bakım arıza onarımıyla birlikte 14. iş günü yapıldı ve geç tamamlanan iş sayıldı.

4.–19. iş günü, bayat sayaç. Dizel forklift F3’ün servisi 500 çalışma saatinde bir (örnek aralık); son servis 6.120 saatte yapılmıştı, vade 6.620, pencere sonu 6.670. Yeni operatör vardiya başı sayaç girişini bilmiyordu ve 4.–18. iş günü sayaç hiç girilmedi. 19. iş günü okuma 6.620 geldi; vade o gün dolmuştu. Okumalar girilseydi iş emri on iş günü önce açılırdı (hesabı aşağıda). Servis 21. iş günü 6.640 saatte yapıldı: aralığı 20 saat (%4) aştı, pencerenin içinde kaldı. Bu sefer şans yardım etti.

Ay boyu, parça bekleyen kompresör. K1’in yağ ve ayırıcı filtre bakımı sayaç eşiğinde açıldı. Stok kaydı 2 filtre gösteriyordu, rafta yoktu; iş emri “parça bekliyor” durumuna geçti ve bu bekleme ertelemeden ayrı sayıldı. Filtre gelince bakım, sayaç penceresinin dolduğu günden 3 iş günü sonra yapıldı. 6 geç tamamlanan işten biri bu, biri CNC-07.

Ay sonu kararları. Fabrika müdürü üç kural koydu. Birincisi, erteleme ekranı aynı ekipman ve bileşende son 90 gündeki arıza ve bakım notlarını gösterir; aynı plan kaleminde ikinci erteleme ya da pencere dışına taşan erteleme bakım müdürünün onayını ister. Bu kural CNC-07’nin ikinci ertelemesini onaya düşürürdü: onaylayan, iki soğutma kaydını görerek karar verirdi. Tek arıza kanıt değil; bu yüzden kural ertelemeyi yasaklamıyor, onayı zorunlu kılıyor. İkincisi, sayaç girilmeyince uyarı ve tahmini sayaç devreye girer. Üçüncüsü, kiralık olanlar dahil yeni gelen hiçbir ekipman, kayda girip son periyodik kontrol raporu yüklenmeden kullanıma açılmaz.

Plan kuralları: iş emri ne zaman açılır, iş ne zaman “geç” sayılır?

Kuralların hepsi örnek fabrika için başlangıç önerimdir; eşikler kılavuza, vardiya düzenine ve risk değerlendirmesine göre değişir.

kuralbaşlangıç önerimneyi önler
Plan türütakvim, sayaç, hangisi önce gelirse (ör. 500 saat ya da 6 ay) ve yasal kontrolsayaç bazlı işin takvim tahminiyle yürümesini
İş emrinin açılmasıtakvimde vadeden 14 takvim günü önce; sayaçta kalan saat, son 20 iş gününün günlük ortalamasıyla 10 iş günlük kullanıma indiğindeparça ve duruş planının son güne kalmasını
Zamanında penceresiaralığın %10’u; takvimde iki yönlü (90 günlük bakımda ±9 gün), sayaçta yalnız ileri (500 saatlik bakımda +50 saat); yasal kontrolde pencere yokertelemenin sınırsız yapılıp işin yine zamanında görünmesini
Ertelemegerekçe zorunlu; pencere içinde ilk erteleme bakım planlayıcısının, ikinci erteleme ya da pencere dışı bakım müdürünün onayıyla; yasal kontrol ertelenmezbakımın sipariş baskısıyla sessizce kaymasını
Kapatmakontrol listesindeki her kalem “yapıldı / yapılmadı / uygulanmaz”; “yapılmadı” gerekçe ister ve takip iş emri açaryarım yapılan bakımın tam sayılmasını
Sayaç okumasıgeriye giden okuma reddedilir; bir günde vardiya sayısı × 8 saatten fazla artış uyarı verir; okuma gelmezse aşağıdaki kuralbayat sayaçla vadenin kaçmasını
Önemli bakım ve onarımkaldırma ve basınçlı ekipmanda arıza iş emri kapatılırken gövdeye ya da taşıyıcı kısma kaynak, kesme, taşlama ya da halat-zincir dışı parça değişimi yapılıp yapılmadığı sorulur; “evet” ise yasal kontrol iş emri açılıronarımdan sonra gereken kontrolün unutulmasını
Silmeiş emri ve plan kalemi silinmez; iptal edilir ya da pasife alınır, gerekçe kayıtta kalırgeçmişin temizlenip uyum oranının şişmesini

Son satırın mevzuat karşılığı da var: Yönetmelik EK-III 1.3.4’e göre iş ekipmanındaki bütün bakım ve onarımlar kayda alınır ve ekipmanın kullanım ömrü boyunca saklanır.

Sonraki bakım tarihi neye göre hesaplanır?

Sonraki vade, plan kaleminin türüne göre dört ayrı yöntemle hesaplanır; aynı ekipmanda dördü birden olabilir.

  1. Aşınmaya bağlı bakımda fiilî tamamlanmaya göre. Yağ, filtre, kayış ve gres gibi işlerde sonraki vade işin gerçekten yapıldığı gün ya da sayaçtan başlar. K1’in filtresi geç değiştiyse sonraki değişim de o sayaçtan sayılır; yoksa yeni filtre erken değişir. Uygulama hesaplar, planlayıcı onaylar.
  2. Sabit takvimli bakımda önceki plana göre. Her yılın aynı haftasındaki kazan bakımı gibi işlerde gecikme sonraki vadeyi kaydırmaz.
  3. Yasal kontrolde rapordaki tarihe göre. EK-III 1.7.1’e göre raporda “bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihi” yazar. Uygulama vadeyi kendisi hesaplamaz, İSG uzmanının rapordan girdiği tarihi kullanır; bu tarih önceki kontrole göre yönetmelikteki azami süreyi aşıyorsa uyarı verir.
  4. Kalibrasyonda sertifikadaki tarihe göre ya da kalite sisteminizin belirlediği aralığa göre.

Sayaç bazlı bakım: okuma gelmezse ne olur?

Sayaç bazlı bakımın zayıf noktası formül değil, okumanın kendisidir. Sayaç verisi operatörün vardiya başı girişinden, teknisyenin iş emrindeki okumasından ya da makinenin kontrol ünitesinden gelebilir. Sonuncusu makinenin dışarı verdiği veriye bağlıdır; makineyi görmeden söz vermem.

Elle girişi, EK-III 1.3.2’nin zaten kayda alınmasını istediği çalışma öncesi kontrole bağlıyorum: sayaç bu listenin ilk satırıdır, girilmeden liste kapanmaz.

Okuma gelmezse kural şöyle işler (başlangıç önerim): 2 iş günü okuma yoksa vardiya şefine uyarı gider. 3 iş günü yoksa uygulama son okumaya, son 20 iş gününün günlük ortalaması × geçen iş günü kadar ekler, iş emri eşiğini bu tahminle kontrol eder ve değeri ekranda “tahmini” diye gösterir. F3’te iş emri eşiği 6.520’ydi (vade 6.620 − 10 iş günü × 10 saat). Son okuma 3. iş günü 6.460’tı; 6.460 + 6 iş günü × 10 saat = 6.520, yani iş emri 9. iş günü açılırdı.

Yasal periyodik kontroller: uygulama neyi takip eder, neyin yerini tutmaz?

Uygulama yasal kontrolün tarihini, sözleşmesini, raporunu ve kusur takibini izler; kontrolü yapan yetkili kişinin ve imzalı raporun yerini tutmaz. Örnek fabrikadaki ekipmanlar için Yönetmelik EK-III’teki azami süreler (standartta süre belirtilmemişse):

ekipmanEK-III tablosuazami süre
Kompresör hava tankları (T1, T2)Tablo-1, basınçlı hava ve gaz tankları (dipnot 2: kompresör hava tankları)1 yıl
Isıtma kazanıTablo-1, ısıtma kazanları1 yıl
ForkliftlerTablo-2, endüstriyel araçlar1 yıl
Köprülü vinçTablo-2, krenler1 yıl
CNC tezgâhları (14)Tablo-4, tezgâhlar: torna tezgâhları, freze tezgâhları, işleme merkezleri1 yıl

CNC’lerin yıllık kontrolleri de birer plan kalemidir; örnek ayda vadeye gelmediler. EK-III 2.3 elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma gibi tesisatları da periyodik kontrole bağlar; onları bu sayfaya almadım.

Uygulamaya giren kurallar Yönetmelikten:

  • Sözleşme: işveren ile yetkili kişi arasındaki sözleşme, kontrolden en geç 1 gün önce İSG-KATİP’teki örneğe uygun düzenlenip onaylanır (md. 7/6). İSG-KATİP, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünün kayıt, takip ve izleme programıdır (md. 4/1-r). T2’nin rapordaki sonraki başlangıç tarihi 18. iş günüydü. Uygulama 30 takvim günü önce hatırlatır (başlangıç önerim); geçişte bu süre zaten başlamış olduğu için hatırlatma 1. iş günü gitti. Sözleşme 15. iş günü onaylandı, kontrol 18. iş günü yapıldı.
  • Rapor: raporda kontrolü yapan kişinin EKİPNET kayıt numarası bulunur (md. 7/5). EKİPNET, periyodik kontrollerin Genel Müdürlükçe izlendiği İSG-KATİP modülüdür (md. 4/1-d). Uygulama raporun taranmış hâlini ve numarayı ekipman kartına bağlar.
  • İmza: md. 7/2-c periyodik kontrol sonuçlarının ıslak imzalı kaydını ya da güvenli elektronik imzalı elektronik kaydı geçerli sayar. İmzasız bir tarama bu ikisinden biri değil; bu yüzden ıslak imzalı nüshayı ayrıca saklayın (bu benim okumam, hukuki görüş değil). Belgeler ekipman kullanıldığı sürece saklanır (EK-III 1.6).
  • Uygunsuz rapor: rapor “kullanılamaz” diyorsa ekipman uygunsuzluk giderilene kadar kullanılmaz ve üzerine görünür bir uyarı konur (EK-III 1.9). Uygulamada ekipman kartı kırmızıya döner ve iş emri dışında kullanım kaydı girilemez.
  • Hafif kusur: bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihine kadar giderilir; giderilmezse o tarihte ağır kusur sayılır, ağır kusurlu ekipman çalıştırılmaz (EK-III 1.9.1). Bu derecelendirme yalnız Bakanlığın yayımladığı rapor formatında hafif ve ağır kusur tanımı olan ekipman için geçerlidir; F5’in raporunda vardı. Yasal son gün iş emrinde ayrıca görünür; iş emrinin kendi vadesi için 30 gün öneririm.
  • Kiralık ekipman: ekipmanın geçici kullanılması ya da kiralanması işverenin genel yükümlülüklerini etkilemez (md. 5/3); F5’in kontrol süresi bu yüzden işverenin sorumluluğundaydı.
  • Onarımdan sonra kontrol: önemli bakım ve onarımdan sonra periyodik kontrol yapılır (md. 6/A ve md. 7/2-a-2); kural tablosundaki “önemli bakım ve onarım” satırı bunun içindir.

Tablolardaki süreler azami sürelerdir; risk değerlendirmesiyle test ve muayene sıklığı artırılabilir (EK-III 1.10). Yönetmeliğin 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’deki değişikliği işlenmiş güncel metnini 15 Ekim 2026’da mevzuat.gov.tr’den okudum; ilk yayımı 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete. Hukuki görüş vermiyorum; ekipmanınızın hangi tabloya girdiğini İSG uzmanınız belirler.

Uygulamadaki “kullanım dışı” işareti bir kayıttır; bakım sırasında enerjiyi kesip kilitleme ve etiketleme uygulamanızın yerine geçmez.

Yedek parça ve kalibrasyon

Yedek parça bakımın en sık gizli bekleme sebebidir; bu yüzden plan kaleminde parça listesi (filtre kodu, yağ miktarı, conta) durur ve iş emri vadeden önce açılınca depo sorumlusu parçaları ayırır. Parça yoksa iş emri “parça bekliyor” durumuna geçer ve üretimin istediği ertelemeyle karışmaz. K1’de kayıtla raf arasındaki fark burada ortaya çıktı. Eşiğin altına düşen parçanın satın alma talebine dönüşmesini minimum stok ve satın alma takibi sayfasında anlattım.

Kalibrasyon da bir plan kalemidir; vadesi kalite sisteminizden, müşteri şartnamesinden ya da imalatçıdan gelir. Örnek ayda 38 ölçüm aletinden 3’ünün vadesi geldi: ikisi sertifikayla kapandı, bir mikrometre bulunamadı (ay sonundaki 2 “yapılmadı” iş emrinden biri). Önerdiğim kural: kalibrasyon tarihi geçen alet kullanım dışı işaretlenir ve o aletle ölçüm kaydı girilemez. Aletin kimde olduğu demirbaş ve zimmet takibinin konusu; bakım uygulaması yalnız vadesini izler.

Arıza duruşu ile planlı duruş nasıl ayrılır?

Duruş iki ayrı sütunda tutulur: planlı duruş önceden bilinir, arıza duruşu plansız gelir. Tek sütunda planlı bakımı artırmak duruşu artırmış gibi görünür ve bakım ilk kesilen kalem olur. Örnek ayda planlı duruş 58 saat, arıza duruşu 19 arızada 41,5 saatti. CNC-07’nin bakımı 4 saat sürecekti ve iki vardiya arasına konabilirdi; arıza 9,5 saat sürdü ve sipariş ortasında geldi.

Arıza başına ortalama onarım süresi (MTTR) toplam arıza süresinin arıza sayısına bölümüdür: 41,5 ÷ 19 = yaklaşık 2,2 saat. Arızalar arası ortalama çalışma süresi (MTBF) ise ayda bir iki arızadan hesaplanınca yanıltır; bir ekipman ya da grup için en az 8–10 arıza birikmeden bu oranı raporlamıyorum, ekranda yalnız arıza sayısını ve toplam süreyi gösteriyorum.

Müşterinizin cihazına giden servis talepleri bu sayfanın konusu değil; onu teknik servis iş emri takibi sayfasında ayrıca ele alıyorum.

Roller: kim neyi görür, kim erteler, kim kapatır?

Örnek fabrika için önerdiğim dağılım; kendi organizasyonunuza göre değişir.

  • Operatör: kendi makinesinin kartını ve günlük kontrol listesini görür; sayacı ve günlük kontrolü girer, arızayı bildirir.
  • Bakım teknisyeni: atanan iş emirlerini ve ekipman geçmişini görür; iş emrini kapatır, plan kalemi önerir, arızada kullanım dışı işareti koyar ve onarım kapanınca kaldırır.
  • Bakım planlayıcı: bütün plan kalemlerini ve iş emirlerini görür; plan kalemini açar ve değiştirir, pencere içindeki ilk ertelemeyi onaylar, geç kapatılanı inceler.
  • Üretim / vardiya şefi: kendi hattının iş emirlerini ve duruş planını görür; ertelemeyi gerekçeyle ister ama onaylayamaz, duruş süresini teyit eder, sayaç girilmeyince uyarı alır.
  • Depo sorumlusu: parça ayrılan iş emirlerini görür; parçayı ayırır, “parça bekliyor” işaretler, kullanılan parçayı stoktan düşer.
  • İSG uzmanı: yasal kontrolleri, kusurları ve önemli onarımları görür; yasal kontrol kalemini açar, raporu yükler, sonraki tarihi girer. Yasal kontrol nedeniyle konan kullanım dışı işaretini yalnız o kaldırır.
  • Yönetim (bakım ve fabrika müdürü): her şeyi görür; ikinci ve pencere dışı ertelemeyi, aralık değişikliğini onaylar.

İsteyenle onaylayanın ayrı olması bilinçli: aynı kişi olursa bakım her sipariş baskısında kayar.

İz kaydı. Her değişiklikte kimin yaptığı, ne zaman yaptığı, eski ve yeni değer ve gerekçe tutulur. “Yapılmadı” denen bir kalemin gerekçesi sonradan düzeltilebilir, ama ilk yazılan hâli silinmez; düzeltme yeni satır olarak eklenir. Uyum oranı bu yüzden geriye dönük değiştirilemez.

Yapay zekâ ne yapar, ne yapmaz?

Vadeyi ve pencereyi kurallar hesaplar, kararı insan verir. Yapay zekânın üç işi var, üçü de öneridir:

  1. Bakım notundan arıza sınıfı. “Soğutma sıvısı filtresi tıkalı, debi düşük” notundan arıza sınıfını (mekanik, elektrik, hidrolik, pnömatik, yağlama ve soğutma) ve bileşeni (“iş mili soğutma devresi”) önerir; teknisyen onaylar ya da değiştirir.
  2. Tekrar eden arıza örüntüsü. “Spindle ısındı”, “soğutma sıvısı az” ve “filtre tıkalı” aynı bileşenin üç farklı yazılışıdır; model bunları aynı bileşen altında toplamayı önerir. Erteleme ekranının aynı bileşendeki kayıtları gösterebilmesi bu eşlemeye dayanır. CNC-07’de 14. günkü arızayla birlikte 90 günde üç soğutma kaydı oldu. Aynı ekipman ve bileşende 90 günde 3 kayıt planlayıcıya inceleme olarak düşer. Filtre aralığını üç aydan altı haftaya kısaltmayı planlayıcı önerir, bakım müdürü onaylar.
  3. Kılavuzdan bakım kalemi çıkarma. PDF kılavuzdaki bakım tablosundan kalem, aralık ve birim taslağı çıkarır, her satıra kılavuzun sayfa numarasını yazar. Planlayıcı her satırı o sayfayla karşılaştırmadan hiçbir kalem plana girmez. Birden çok modeli kapsayan kılavuzda model yanlış tabloyu okuyabilir; sayfa numarası bu yüzden zorunlu.

Model sayaç değiştirmez, vade ertelemez, yasal kontrol tarihi belirlemez, kusur derecesi yazmaz. Modele hiçbir satır kullanıcının yetki filtresinden geçmeden gitmez. Bakım notlarında teknisyen ve operatör adları geçer; önerim, modele adın değil rolün gitmesi (“teknisyen 2”). Notlarda kişisel veri kalıyorsa ve model yurt dışındaki bir sağlayıcıda çalışıyorsa bu aktarım 6698 sayılı KVKK md. 9 hükümlerine tabidir (7499 sayılı Kanun md. 34, RG 12.03.2024/32487, yürürlük 1 Haziran 2024; maddenin bu hâlini 15 Ekim 2026’da mevzuat.gov.tr’deki güncel metinden okudum). Hukuki görüş vermiyorum; modele hangi alanların gittiğini yazılı veririm.

Excel bakım listesinde nerede kırılır?

Excel vadeyi hesaplar. Sütunlar: A ekipman, B plan kalemi, C takvim aralığı (gün), D son yapılma tarihi, E sayaç aralığı (saat), F son bakımdaki sayaç, G güncel sayaç, H iş günü başına ortalama çalışma saati, I takvim vadesi, J kalan saat, K takvim durumu, L sayaç durumu, M sonuç. Kullanılmayan aralık hücresi boş bırakılır.

  • I2: =EĞER(C2="";"";D2+C2)
  • J2: =EĞER(E2="";"";F2+E2-G2)
  • K2: =EĞER(C2="";"";EĞER(I2<BUGÜN();"Gecikmiş";EĞER(I2-BUGÜN()<=14;"İş emri aç";"Planda")))
  • L2: =EĞER(E2="";"";EĞER(J2<0;"Gecikmiş";EĞER(J2<=H2*10;"İş emri aç";"Planda")))
  • M2: =EĞER(VE(K2="";L2="");"Aralık yok";EĞER(VEYA(K2="Gecikmiş";L2="Gecikmiş");"Gecikmiş";EĞER(VEYA(K2="İş emri aç";L2="İş emri aç");"İş emri aç";"Planda")))

M sütunu “hangisi önce gelirse” kuralını uygular. Yasal kontrol satırlarının vadesi rapordan geldiği için onları bu formülle değil, rapordaki tarihi yazdığınız ayrı bir sütunla izleyin; aralık girilmemiş satır “Aralık yok” gösterir. Takvimi ve sayacı tek formülde VE ile birleştirmeyin (M2’deki VE sorunsuzdur, çünkü yalnız boşluk sınaması yapar, çıkarma yapmaz): VE bütün koşulları hesaplar, takvim aralığı boşken I2 boş metin ("") döndüren bir formül hücresidir ve I2-BUGÜN() #DEĞER! verir. Formüllerin mantığını altı örnek satırla Python’da yeniden hesapladım; kendi dosyanızda bir kez deneyin.

Kırıldığı yer formül değil, şunlar:

  • Erteleme hücrenin üzerine yazılır. Biri D ya da I hücresini değiştirir; eski vade ve gerekçe gider, iki erteleme sonra da satır “Planda” görünür ve uyum oranı hesaplanamaz.
  • Sayacı kimin girmediği görünmez. G en son girilen değeri tutar; 15 iş günü önceki okuma bugünkü gibi görünür.
  • Plan ile yapılan iş ayrı yerlerde durur. Yapılan bakım başka sekmeye ya da kâğıda yazılır, D elle güncellenir; “yapılmadı” işaretlenen kalem takip işi açılmadan kaybolur.

Excel ya da mevcut programınız yetiyorsa bu uygulamaya gerek yok

Şu durumlarda ayrı bir uygulama yaptırmayın:

  1. Ekipmanınız az, bakımı bir iki kişi yapıyor ve sayaç bazlı bakımınız yok.
  2. ERP’nizin bakım modülünde ya da kullandığınız hazır bakım yazılımında (CMMS) erteleme gerekçesi, sayaç girişi ve yasal kontrol kaydı var ve ekibiniz bunları gerçekten kullanıyor.
  3. Son üç ayınızı ölçtüğünüzde şu dört sayı düşük çıkıyor: (a) ikinci kez ya da pencere dışına yapılan erteleme; (b) arıza duruşunun ertelenmiş bir bakımın kalemine dokunan kısmı; (c) yasal kontrol tarihi geçmiş ekipman; (d) sayaç okumasının 3 iş gününden uzun girilmediği durum. Örnek ayda bunlar 1 (CNC-07), 41,5 saatin 9,5’i, 1 forklift ve 1 bayat sayaçtı.
  4. Yasal kontrol takibini İSG hizmeti aldığınız firma eksiksiz yapıyor ve onların ekipman listesi sizinkiyle aynı.

Bu durumlarda mevcut düzeni düzeltmek daha az emek ister. Özel uygulama; erteleme ve sayaç kurallarınız mevcut sistemde kurulamıyorsa, bakım ekibi Excel’e ve kâğıda dönmüşse ya da üretim, bakım, depo ve İSG aynı makineye farklı listelerden bakıyorsa fayda sağlar.

Nasıl başlanır, veri ve kod kimin, ERP değişirse ne olur?

Otomasyon işlerinde en sık gördüğüm hata, ilk işi en karmaşık süreçten seçmek; bu yüzden ilk sürümü bir hat ya da bir ekipman grubuyla (örneğin kompresörler ve forkliftler) kuruyor, geçişte yasal kontrol listesini ekipman kaydıyla karşılaştırıyorum: F5 gibi eksikler bu adımda çıkar.

Uygulama sizin adınıza açılabilen bir sunucuda (VPS) çalışır; veri sizindir ve tamamını istediğiniz zaman Excel ya da CSV olarak alırsınız, kaynak kodun tamamı erişiminizdeki bir depoda çalıştırma talimatı, bağımlılık listesi ve bilinen sınırlarla teslim edilir. Kullanıcı başına lisans yok; maliyet sunucunun aylık ücreti ve bakımdan oluşur ve küçük ve orta ölçekli bir ekipte kullanıcı eklemek bu maliyeti değiştirmez.

Herkes kendi kullanıcı adıyla tarayıcıdan girer; kişisel veri söz konusu olduğundan erişim, güvenlik ve barındırma gereksinimlerini ayrıca değerlendiririm, hatırlatma kanalını da ilk adımda birlikte seçeriz.

ERP’niz değişirse bakım geçmişi uygulamada kalır; ekipman ve parça kodları yeni sistemin kodlarıyla bir eşleme tablosundan bağlanır, nasıl bağlanacağını yeni sistemi gördükten sonra yazılı veririm.

Kaç ekipmanınız ve plan kaleminiz olduğunu, sayaç bazlı bakımınız olup olmadığını ve yasal kontrol listesini bugün kimin tuttuğunu iletişim sayfasından paylaşın; ilk adımda ekipman kaydınızı ve erteleme kuralınızı birlikte çıkaralım.

Sıkça Sorulan Sorular

Ekipman kullanımdan çıkınca bakım kayıtları silinir mi?

Silinmez. Ekipman pasife alınır; yeni iş emri açılmaz, geçmiş iş emirleri, raporlar ve sertifikalar yerinde kalır. Satış ya da hurda çıkışının tarihi ve gerekçesi kayda girer; uygulama kayıtları kendiliğinden silmez.

Bakımı dışarıdan yetkili servis yapıyorsa iş emri nasıl kapanır?

Servis firmasına kullanıcı açmak zorunlu değil. Servis raporu iş emrine yüklenir, yapılan kalemler ve parçalar rapordan işaretlenir, iş emrini teknisyen ya da planlayıcı kapatır. Raporda olmayan kalem “yapılmadı” kalır ve takip işi açılır.

Atölyede sinyal zayıfsa teknisyen iş emrini kapatabilir mi?

Çevrimdışı kapatma bugün taahhüt ettiğim bir özellik değil; atölyenizdeki bağlantıya göre ilk adımda yazılı konuşulur.

Kestirimci bakım için sensör verisi bağlanabilir mi?

Veri dışarı veriliyorsa bağlanabilir; ama önce erteleme ve sayaç kuralları oturmalı.

Başa dön ↑
NE İSTEYEBİLİRSİNİZ

Nasıl çalışıyorum?
Çalışma saati paketleri

WhatsApp’tan ya da telefonda işinizden ve ihtiyacınızdan bahsedin; 5 ile 40 saat arasında bir çalışma paketinde anlaşalım, ben gerekenleri yapmaya başlayayım. Aldığınız şey bir takvim aralığı değil, doğrudan sizin işinize harcanacak net mesai. 40 saati üç gün aralıksız çalışarak da kullanabiliriz, bilerek zamana yayıp bir yılda da bitirebiliriz — işin gerektirdiği neyse o. İşin ne kadar süreceğini tahmin etmeye değil, işi yapmaya vakit harcarım; harcadığım her saatin işinizde kalıcı bir karşılığı olur. Faydalı olduğunu düşündüğünüz sürece bu şekilde devam ederiz.

ÇALIŞMA BLOKLARI

Neden aylık değil?
40 saat 1 hafta mı oluyor?

Aylık sabit ücrette iki taraf da yanlış yere bakar: siz sabit gidere, karşı taraf kaç tane daha böyle sözleşme bağlayabileceğine. Saat üzerinden çalışınca ikimizin de baktığı yer aynı olur — yapılan işin gerçek değeri. "Toplamda ne kadar tutar?" sorusunun peşinen net bir cevabı olmaması bu modelin doğal maliyeti, farkındayım. Ama sonuç üretmeyen bir yapıya aylarca sabit ücret ödemek yerine yalnızca işinize ayrılan nitelikli zamanı ödersiniz, o zamanın nereye gittiğini de baştan sona görürsünüz. Müşterilerimin benimle tekrar tekrar çalışmasının sebebi bu.

5saat10.000₺ + KDVsaat başı 2.000₺Bu bloğu seç
10saat15.000₺ + KDVsaat başı 1.500₺Bu bloğu seç
20saat24.000₺ + KDVsaat başı 1.200₺Bu bloğu seç
40saat40.000₺ + KDVsaat başı 1.000₺Bu bloğu seç