OĞUZ EROLAI·ADS·APPS

Tedarikçi Teslim Tarihi Portalı: İlk Söz, Gecikme Nedeni, OTIF

17 dk okuma

Tedarikçi teslim tarihi portalı, her tedarikçinin yalnız kendi açık sipariş satırlarını gördüğü, teslim tarihini orada teyit ettiği, değiştirirken gerekçe yazdığı ve kısmi teslim önerdiği kısıtlı bir web uygulamasıdır. Tedarikçi tarihi değiştirdiğinde eski tarih silinmez. Yeni tarih, o malzemeyi bekleyen iş emrinin ihtiyaç tarihini aşıyorsa uyarı aynı anda satın almaya ve üretim planlamaya düşer. Uygulamayı şirketinize özel geliştiriyorum. Bu düzenin asıl kazancı telefon trafiğinin azalması değil, tedarikçi performansının doğru tarihe göre ölçülmesi: aşağıdaki kurgusal ayda bir tedarikçi, son verdiği tarihe göre ölçülünce satırlarının yüzde 91,7’sini zamanında ve tam teslim etmiş görünüyor, ilk verdiği söze göre ölçülünce yüzde 41,7’sini.

Bu sayfa siparişten sonraki aşamayı anlatıyor: tedarikçi bir tarih verdi, o tarih tutacak mı ve tutmazsa hangi iş emri bekler? Siparişten önce teklifleri karşılaştırıp tedarikçi seçmek tedarikçi teklif karşılaştırma sayfasının konusu. Ters yönü, yani bayilerinizin size sipariş girdiği portalı bayi sipariş giriş portalında anlattım. Az tedarikçiyle çalışıyorsanız ya da ERP’nizin tedarikçi portalı kullanılıyorsa bu uygulamaya ihtiyacınız olmayabilir.

Portalda bir sipariş satırı hangi tarihleri taşır?

Portalda her sipariş satırı üç ayrı tarih taşır ve hiçbiri ötekinin üstüne yazılmaz: istenen tarih, ilk onaylanan tarih ve son onaylanan tarih.

  • İstenen tarih: Siparişte sizin yazdığınız tarih. Planlamanın ihtiyacından gelir.
  • İlk onaylanan tarih: Tedarikçinin siparişi teyit ederken verdiği ilk söz. Bir kez verilir, sonra değişmez. Tedarikçi ancak yeni bir tarih önerebilir.
  • Son onaylanan tarih: Geçerli taahhüt. Her değişiklik iz kaydına yeni bir satır olarak düşer: gerekçe kodu, açıklama, değişikliği kimin başlattığı (tedarikçi mi, siz mi) ve ilk onaylanan tarihe kaç iş günü kala bildirildiği.

Satır, onu bekleyen iş emrine ve o iş emrinin malzeme ihtiyaç tarihine bağlanır. Tedarikçi bu bağı görmez.

Uzak ya da yurt dışındaki tedarikçide bir ayrım daha gerekir: tedarikçinin “teslim” dediği gün kendi deposundan çıkış mı, sizin fabrikanıza varış mı? Bunu siparişteki teslim şekli (Incoterms kodu) belirler. Portalda sevk tarihi ve beklenen varış tarihi ayrı alan olur, performansın hangisine göre ölçüleceği yazılı tanımlanır.

Zamanında ve tam teslim oranı (OTIF) hangi tarihe göre ölçülmeli?

Zamanında ve tam teslim oranı (OTIF, İngilizce “on time in full”) sipariş satırlarının kaçının hem zamanında hem tam geldiğini gösterir. “Zamanında”nın hangi tarihe göre ölçüldüğü yazılmadıkça aynı tedarikçi için birbirinden çok farklı iki oran çıkar. Herkesçe kabul edilmiş tek bir tanım yok. McKinsey’nin tüketici ürünleri sektörü üzerine yazısı, “zamanında”nın istenen mi söz verilen tarih mi olduğunu ve “tam”ın sipariş, satır ya da koli düzeyinde mi sayılacağını açık soru olarak sayıyor; bu, tanımın şirketten şirkete değişebildiğini gösteriyor (McKinsey, özet bölümünü 15 Ekim 2026’da okudum).

Başlangıç önerim olan tanım:

  • Ölçü birimi: sipariş satırı.
  • Referans tarih: ilk onaylanan tarih. Değişikliği siz istediyseniz (montaj sırası değişti, erteleme talebi sizden) yeni tarih referans olur.
  • Zamanında: ilk teslimat referans tarihte ya da en çok 3 iş günü önce geldi.
  • Tam: referans tarihe kadar gelen toplam miktar, sipariş miktarının en az yüzde 98’i.
  • OTIF: ikisi birden.

Yanına iki gösterge koyarım: son onaylanan tarihe göre uyum (güncel söz tuttu mu) ve istenen tarihe göre oran (planlama gerçekte ne yaşadı). Son tarihe göre ölçülen oran tedarikçi performansı değildir: tarihi kaydıran her tedarikçi kendini zamanında gösterir.

Örnek ay: 18 tedarikçi, 96 sipariş satırı

Kısa sonuç: ay sonunda tedarikçi D’nin oranı ilk onaylanan tarihe göre yüzde 41,7, son tarihe göre yüzde 91,7 çıkıyor. Satın alma müdürü D için üç karar veriyor. Hesap aşağıda.

Şirket ve tedarikçiler

Aşağıdaki şirket ve rakamlar kurgusal, örnek veridir. 160 kişilik bir paketleme makinesi üreticisi düşünün: iki satın alma uzmanı, bir satın alma müdürü, bir üretim planlamacısı. Ayın 1’i pazartesi. Bu ay ilk onaylanan tarihi ay içine düşen 96 sipariş satırı var, 18 tedarikçiden. Tedarikçi D makine gövdelerini işlenmiş döküm olarak veriyor; G-310 gövdenin tek kaynağı o. Montaj hattı en çok ona bağlı.

Portaldan önce satın alma uzmanları her pazartesi açık satırlar için tedarikçilere e-posta atıyor, cevap gelmeyenleri telefonla arıyor, duydukları tarihi ortak bir tabloya yazıyordu. Planlamacı aynı bilgiyi ayrıca soruyordu.

8. gün, 16:40: D tarihi bir gün kala kaydırıyor

SAS-2471 numaralı siparişin 1. satırı 60 adet G-310 gövde. D bu satırı 9. gün (salı) için onaylamış. 40 adedi İE-1187 numaralı iş emrini bekliyor, ihtiyaç tarihi 12. gün (cuma). Kalan 20 adet İE-1192’nin, ihtiyaç tarihi 19. gün.

  1. gün (pazartesi) saat 16:40’ta D’nin kullanıcısı tarihi 16. güne çekiyor, gerekçe “tezgâh arızası”. Portal iki uyarı üretiyor:
  • Geç bildirim: değişiklik ilk onaylanan tarihe 1 iş günü kala yapıldı. Eşik 3 iş günü.
  • Kritik değişiklik: 2 iş günü tamponla İE-1187’nin son güvenli günü 10. gün (çarşamba). Yeni tarih 16. gün. Hat durma riski var.

Ertesi sabah satın alma uzmanı D’den kısmi teslim istiyor. D, 40 adedi 11. gün, 20 adedi 16. gün göndermeyi öneriyor. Planlamacı İE-1187 ile malzemesi hazır olan İE-1190’ın sırasını değiştiriyor. İE-1187’nin ihtiyaç tarihi 15. güne (pazartesi), son güvenli gün 11. güne kayıyor, 40 adet tampon içinde kalıyor. Satın alma müdürü kısmi teslimi onaylıyor. 20 adet 16. gün geliyor, İE-1192’nin son güvenli günü 17. gün. Hat durmuyor.

Aynı ay D bir kritik uyarı daha üretiyor: SAS-2480’in 2. satırında tarihi 17. günden 23. güne, ilk tarihe 2 iş günü kala çekiyor. Bu satır İE-1195’i bekletiyor, ihtiyaç tarihi 22. gün. Planlamacı İE-1195’i 25. güne (perşembe) kaydırıyor. 24. gün tamponu bir güne indirirdi; 25. günde son güvenli gün 23. gün olduğu için 2 iş günlük tampon bilinçli olarak korunuyor, planlamacı etki notunu yazıp uyarıyı kapatıyor.

Ay sonu tablosu

tedarikçisatırtedarikçinin tarih değişikliğigeç bildirilenOTIF, ilk onaylanan tarihe göreOTIF, son tarihe göre
A, standart parça1800%88,9%88,9
B, sac kesim ve büküm1520%86,7%100
C, pnömatik ve motor1000%90,0%90,0
D, işlenmiş döküm1274%41,7%91,7
E, kablo ve elektrik900%88,9%88,9
Diğer 13 tedarikçi3210%90,6%93,8
Toplam96104%83,3%92,7

B’nin üç değişikliğinden biri sizin erteleme talebiniz. O satır tedarikçinin değişikliği sayılmıyor, OTIF’te yeni tarihe göre ölçülüyor. B’nin iki değişikliği ise ilk tarihe 5 ve 9 iş günü kala bildirildi. B’nin iki oranı arasındaki fark bu iki satırdan geliyor ve bu fark D’ninkinden farklı bir şey anlatıyor: B tarihi zamanında haber vererek kaydırmış.

D’nin tablosu başka bir şey anlatıyor. Yedi değişikliğin dördü ilk tarihe 3 iş gününden az kala geldi. Ortalama kayma, yani ilk onaylanan tarihten D’nin verdiği yeni tarihe kadar geçen süre, 4,3 iş günü. Dördünün gerekçesi aynı: “tezgâh arızası”. Bir satırda D yeni verdiği tarihi de bir gün geçirdi ve bunu bildirmedi. Ayda bildirimsiz gecikme dört satırda görüldü: A, C, D ve diğer tedarikçilerden birinde birer tane. Her biri ertesi iş günü sabah “gecikti, bildirim yok” damgasıyla satın almanın kuyruğuna düştü.

İstenen tarihe göre oran ayrıca bakılacak yeri gösteriyor: toplamda yüzde 77,1, D’de yüzde 16,7. D’nin üç satırı ayrıca teyit aşamasında istenenden 3 iş günü sonraya onaylanmış ve satın alma bunu kabul etmişti. D’yi çıkarınca kalan 84 satırda ilk onaylanan tarihe göre oran yüzde 89,3.

Ay sonunda çıkan karar

Satın alma müdürü üç karar veriyor:

  1. D’den yazılı düzeltici faaliyet planı istenir. Planda tezgâh arızalarının sebebi ve yedek kapasite yer alır.
  2. D’nin satırlarında planlama tamponu 2 iş gününden 5 iş gününe çıkar. Bu karar yeni söze göre değil, fiili teslime göre kuruldu: D’nin tarih değiştirdiği yedi satırın altısında son teslimat ilk onaylanan tarihten en çok 5 iş günü sonra geldi, birinde 6.
  3. G-310 gövde tek kaynaklı olduğu için ikinci bir tedarikçinin onay süreci başlar.

Aynı ay paylaşılan bir tabloda izlenseydi D’nin satırlarında yalnız son tarih kalırdı ve oran yüzde 91,7 çıkardı. Bu üç kararın hiçbiri için elde veri olmazdı.

Tarih değişikliği kuralları: başlangıç önerim

Aşağıdaki eşikler ölçülmüş değerler değil, başlangıç önerim. Kendi geçmiş birkaç ayınıza uyguladıktan sonra kararı siz verirsiniz.

kuralönerim
Teyit süresiSipariş satırı portala düştükten sonra tedarikçi 2 iş günü içinde tarih verir. Vermezse satır “teyitsiz” diye satın almanın kuyruğuna düşer. Tedarikçiye hatırlatmanın hangi kanaldan gideceğini ilk adımda birlikte seçeriz
İstenenden geç teyitTedarikçi istenen tarihten sonraya teyit verirse satır “onay bekliyor” olur. Uzman kabul eder ya da reddeder, kararı iz kaydına düşer
Eski tarihİlk onaylanan tarih değişmez. Her yeni tarih ayrı satırdır, hiçbir tarih silinmez
Değişiklik gerekçesiGerekçe kodu (hammadde, üretim arızası, kapasite, nakliye, kalite, diğer) ve kısa açıklama zorunlu
Geç bildirimİlk onaylanan tarihe 3 iş gününden az kala yapılan değişiklik ayrı sayılır
Kritik değişiklikYeni tarih, bağlı iş emrinin ihtiyaç tarihinden 2 iş günü öncesini aşıyorsa uyarı planlamaya ve satın almaya aynı anda düşer. Planlamacı etki notu yazmadan uyarı kapanmaz
Bildirimsiz gecikmeSon onaylanan tarih geçti, teslim yok, değişiklik de yoksa ertesi iş günü sabah “gecikti, bildirim yok” damgası
Kısmi teslimTedarikçi miktar ve tarihle önerir, satın alma onaylar. Onaysız bölünme olmaz. OTIF ana satırda ilk tarihe göre ölçülür
Sizin isteğinizle erteleme“Erteleme bizden” etiketini uzman önerir, satın alma müdürü ya da planlamacı onaylar. Tek kişi koyamaz, çünkü bu etiket tedarikçinin performansını temizler
Erken teslimReferans tarihten 3 iş gününden fazla erken gelen teslimat depo onayına tabi, OTIF’te zamanında sayılmaz
Miktar toleransıGenel tolerans yüzde 98; tartılan ya da metreyle gelen malzemede kalem bazında ayrı tolerans

Bir eşiği değiştirmeden önce geçmiş aylara uygulayıp sonucun değişip değişmediğine bakmayı öneririm. Değişiklik iz kaydına düşer.

Kim neyi görür, kim neyi değiştirir?

Tedarikçi yalnız kendi firmasına açılmış sipariş satırlarını görür. İş emri, iç not, başka tedarikçiler ve performans karşılaştırması iç tarafta kalır. Önerdiğim rol listesi:

Tedarikçi tarafı

  • Tedarikçi kullanıcısı (satış ya da sevkiyat sorumlusu). Görür: kendi firmasının açık satırları, malzeme, miktar, istenen tarih, kendi verdiği tarihler, teslim kayıtları. Yapar: tarih teyit eder, yeni tarih önerir, gerekçe yazar, kısmi teslim önerir, sevk bilgisini girer. Yapamaz: başka tedarikçiyi, iş emrini, iç notları görmek. Verdiği bir tarihi silmek.
  • Tedarikçi firma yöneticisi, isteğe bağlı. Kendi firmasının OTIF oranını ve tanımını görür. Başka tedarikçinin oranını görmez.

İç taraf

  • Satın alma uzmanı. Sipariş satırını ve istenen tarihi açar, kendi tedarikçilerinin satırlarını görür. İstenenden geç teyidi kabul ya da ret eder, kısmi teslim ister, telefonla gelen değişikliği girer. Bu kayıt “uzman girdi, kaynak: telefon” diye düşer.
  • Satın alma müdürü. Bütün tedarikçileri görür. Kısmi teslimi ve “erteleme bizden” etiketini onaylar, eşikleri değiştirir.
  • Üretim planlamacısı. İş emri ihtiyaç tarihlerini ve kritik uyarıları görür, etki notu yazar. Tedarikçi tarihini değiştiremez. Fiyatı görmesi gerekmez.
  • Mal kabul. Gelen miktarı ve tarihi girer; ERP’den okunabiliyorsa bu bilgi oradan alınabilir, kapsam ilk adımda yazılı belirlenir. Tarihlere dokunamaz. Teslimatın sahadan telefonla nasıl kaydedileceğini mobil Excel formu alternatifi sayfasında anlattım.
  • Yönetim ve iç denetim. Her şeyi salt okur, iz kaydını dışa aktarır.

SAS-2471’in iz kaydı

Her kayıtta aynı alanlar durur: kim, ne zaman, önceki değer, yeni değer, kaynak (örnek veri):

  • Açılış: 60 adet, istenen 9. gün; D aynı gün 9. günü onayladı.
    1. gün 16:40: D yeni tarih önerdi (16. gün), gerekçe “tezgâh arızası”; ilk onaylanan tarih 9. gün kaldı. Uyarılar: geç bildirim, kritik (İE-1187).
    1. gün: uzman kısmi teslim istedi (09:10), D 40 + 20 önerdi (11:25), planlamacı İE-1187/İE-1190 takasını yazdı (14:05), müdür onayladı (14:30).
    1. ve 16. gün: mal kabul 40 ve 20 adet girdi, satır kapandı. İlk onaylanan tarihe göre OTIF: hayır.

İz kaydı silinmez; düzeltme de yeni bir satırdır.

Yapay zekâ ne yapar, nerede durur?

Yapay zekâ bu portalda ihtiyaca göre iki iş için kurulabilir, hangisinin kurulacağı ilk adımda yazılı belirlenir: tedarikçi e-postasından tarih ve miktar önerisi çıkarmak ve gecikme örüntüsünü işaretlemek. Tarih değiştirmez, kısmi teslimi onaylamaz, tedarikçiye puan vermez. Her önerisini bir insan onaylar.

  1. E-postadan öneri. Her tedarikçi portala girmez. Örnek ayda diğer tedarikçilerden biri 9. gün şunu yazdı: “18’indeki teslimatı nakliye planımız nedeniyle bir hafta sonraki perşembeye alıyoruz.” Model öneri olarak satırı, yeni tarihi (25. gün), gerekçe kodunu (nakliye) ve miktarın değişmediğini çıkardı. “Bir hafta sonraki perşembe” gibi göreli ifadeler e-postanın tarihine göre çözülür ve yanlış okunabilir. Bu yüzden uzman öneriyi onaylamadan tarih değişmez.
  2. Gecikme örüntüsü. Model tedarikçi bazında değişikliklerin zamanlamasına ve gerekçe metinlerine bakar. D için işaretlediği şey şuydu: yedi değişikliğin dördü ilk tarihe 3 iş gününden az kala geldi, dördünde gerekçe aynı. İşaret satın alma müdürünün ekranında bir not olarak durur. Oranı değiştirmez, karar insanındır.

Modele hiçbir satır yetki filtresinden geçmeden gitmez. Satın alma uzmanı bir soru sorduğunda model yalnız o uzmanın görebildiği tedarikçilerin satırlarıyla çalışır, cevapta yalnız o uzmanın görebildiği adları anar. Tedarikçi çalışanının adı, e-postası ve telefonu kişisel veridir (KVKK md. 3/1-d). Yapay zekâ hizmeti yurt dışında çalışıyorsa aktarım KVKK md. 9’a girer; madde 7499 sayılı Kanun md. 34 (RG 12.03.2024, sayı 32487) ile 1 Haziran 2024’ten itibaren yeniden düzenlendi. Güncel metni 15 Ekim 2026’da mevzuat.gov.tr’den okudum. Hukuki görüş vermiyorum; hangi alanın modele gittiğini ilk adımın çıktısında yazılı veririm, değerlendirmeyi hukuk danışmanınız yapar.

Excel ya da paylaşılan tablo tam olarak nerede kırılır?

Paylaşılan tablo iki yerde kırılır: tedarikçilere açıldığında herkes başkasının siparişini görebilir, tarih hücresinin üstüne yazıldığında ilk söz kaybolur. Aşağıdaki kaynakları 15 Ekim 2026’da Microsoft ve Google’ın resmî sayfalarından okudum.

  • Tek dosyayı tedarikçilere açmak. Google, sayfa korumasının güvenlik önlemi olmadığını ve görüntüleyenlerin gizli sayfalardaki içeriğe erişebildiğini yazıyor (Google E-Tablolar Yardım). Varsayılan ayarda düzenleyenler izinleri değiştirip dosyayı paylaşabiliyor, görüntüleyenler indirebiliyor; indirme, yazdırma ve kopyalamayı kapatmak sahibin elinde (Google Drive Yardım). Microsoft da çalışma sayfası korumasının güvenlik özelliği olmadığını (Microsoft Destek), bir klasörü paylaşan dış kullanıcıların birbirinin adını görebildiğini söylüyor (Microsoft Learn). Buradan çıkan sonuç, benim çıkarımım: 18 tedarikçinin satırı aynı dosyada duruyorsa dosyanın açıldığı her tedarikçi hepsini görür, bunu bir koruma ayarına güvenerek engelleyemezsiniz.
  • Her tedarikçiye ayrı dosya. Gizlilik çözülür ama 18 dosya oluşur. Birleştirmeyi her hafta biri elle yapar, sürümler karışır.
  • Üstüne yazılan tarih. Tedarikçi “9” yazan hücreye “16” yazar. Sürüm geçmişi eski değeri bulmanızı sağlar ama OTIF formülü onu görmez. Ay sonunda oran son tarihe göre çıkar. D’nin yüzde 91,7’si buradan gelir.
  • Kısmi teslim. Satır ikiye bölününce sipariş miktarı iki satıra dağılır, toplamı tutturan formüller ve filtreler kayar.
  • İş emri bağı. Planlama başka dosyada. Tarih değiştiğinde hangi iş emrinin beklediğini biri hatırlamak zorunda.

Excel’de kalacaksanız önerdiğim düzen

Excel’de kalmak az tedarikçiyle doğru karardır. Kalacaksanız tedarikçiye dosya açmayın. Tarihleri e-postayla alın, dosyaya uzman yazsın. Üç sayfa:

  • Satırlar: A anahtar (sipariş ve satır no, ör. SAS-2471/1), B tedarikçi, C sipariş miktarı, D ilk onaylanan tarih (bir kez yazılır, hiç değişmez), E son onaylanan tarih, F değişikliği başlatan (“biz” ya da “tedarikçi”).
  • Teslimatlar: A anahtar, B teslim tarihi, C gelen miktar. Kısmi teslimde her parça ayrı satır.
  • Değişiklikler: anahtar, değişiklik tarihi, eski tarih, yeni tarih, başlatan, gerekçe. Hiçbir satır silinmez.

Satırlar sayfasının ikinci satırı için formüller (Türkçe Excel, ÇOKEĞERMİN için Office 2019 ya da Microsoft 365 gerekir):

  • Referans tarih (G2): =EĞER(F2="biz";E2;D2)
  • İlk teslim (H2): =ÇOKEĞERMİN(Teslimatlar!$B:$B;Teslimatlar!$A:$A;A2)
  • Referans tarihe kadar gelen miktar (I2): =ÇOKETOPLA(Teslimatlar!$C:$C;Teslimatlar!$A:$A;A2;Teslimatlar!$B:$B;"<="&G2)
  • Zamanında (J2): =VE(H2<>0;H2>=İŞGÜNÜ(G2;-3);H2<=G2)
  • Tam (K2): =I2>=C2*0,98
  • OTIF (L2): =VE(J2;K2)
  • Tedarikçi oranı: =ÇOKEĞERSAY(B:B;"D";L:L;DOĞRU)/EĞERSAY(B:B;"D")

Örnekle sınayın: SAS-2471/1’de D2 9. gün, E2 16. gün, F2 “tedarikçi”. G2 9. gün olur, H2 11. gün, I2 sıfır, L2 YANLIŞ. G2’ye E2’yi yazarsanız I2 60 olur ve L2 DOĞRU döner: son tarihe göre ölçmenin farkı tam olarak bu. Tatilleri düşmek için İŞGÜNÜ’ne tatil listesini üçüncü bağımsız değişken olarak verin. Bu formülleri örnek ayın 96 satırında betikle sınadım, ilk ve son tarihe göre iki hesap da yukarıdaki tabloyla aynı çıktı.

Önerdiğim uygulamada fark şu: tanımlanan iş kuralı ay sonunda biri dosyayı kontrol ettiğinde değil, tedarikçi tarihi değiştirdiği anda uygulanır.

Excel ya da ERP’nizin tedarikçi portalı yetiyorsa

Şu durumlarda özel bir portal yaptırmanızı önermem:

  • Beş altı tedarikçiyle çalışıyorsunuz ve kritik satırınız az: yukarıdaki üç sayfalık Excel düzeni yeter.
  • ERP’nizin tedarikçi portalı var ve tedarikçileriniz gerçekten giriyor. Büyük ERP’lerin bazılarında bu iş belgelenmiş: tedarikçi satırda tarih, miktar ve bölünme için değişiklik önerir, öneri alıcı işleyince siparişe geçer, bölünme elle işlenir, onay geçmişi ayrı tutulur (Microsoft Learn, Dynamics 365 Supply Chain Management belgesi, 15 Ekim 2026’da okudum). Yani hazır modülde de onay alıcıda. Kullandığınız ERP’de benzeri olup olmadığına ürün belgesinden birlikte bakarız; her ürünü ben doğrulamadım.

Kendi ERP’nizi üç soruyla sınayın: (1) Tedarikçileriniz portala gerçekten giriyor mu, yoksa tarih hâlâ e-postayla mı geliyor? (2) İlk onaylanan tarih korunup OTIF ona göre ölçülüyor mu? (3) Tarih değişikliği iş emrinin ihtiyaç tarihiyle karşılaştırılıp planlamaya uyarı düşüyor mu? Üçüne de “evet” ise özel uygulamaya ihtiyacınız yok. Biri bile “hayır” ise o noktada Excel düzeni ya da küçük bir uygulama devreye girer.

Özel portal şu noktada anlam kazanıyor: tedarikçilerinizin ERP portalına hesap açması gerçekçi değilse, planlama ERP’nin dışında bir dosyada yürüyorsa ya da performansı ilk söze göre ERP raporunda ölçemiyorsanız.

Nasıl başlanır, veri ve kod kimin, ERP’den sipariş listesi gelir mi?

İlk adımda son iki üç ayın açık sipariş listesine, tedarikçilerle yazışmalardan birkaç örneğe ve planlamanın iş emri dosyasına bakarız. Çıktısında şunları yazılı veririm:

  • tarih tanımları ve OTIF tanımı, sizin eşiklerinizle,
  • rol listesi,
  • geçmiş ayların bu tanımla yeniden hesaplanmış oranı: hangi tedarikçinin sırası değişiyor,
  • ERP’nizden açık sipariş listesinin aktarılıp aktarılamayacağı ve gelen miktarın ERP’den okunup okunamayacağı,
  • portaldaki yeni tarihin ERP’deki sipariş satırına geri yazılıp yazılamayacağı: yazılmazsa ERP’nin malzeme planlaması (MRP) eski tarihle planlamaya devam eder; geri yazıp yazmamaya ilk adımda birlikte karar veririz,
  • ilk sürümün kapsamı.

Otomasyon projelerinde en sık gördüğüm hata, ilk otomasyonu en karmaşık süreçten seçmek. Burada da 18 tedarikçinin hepsiyle değil, montaj hattını en çok bekleten beş altı tedarikçiyle başlamayı öneririm. Kurulacak bileşenler için önerdiğim sıra:

  1. Tedarikçi girişi, satır teyidi, tarih değişikliği, gerekçe, iz kaydı.
  2. İş emri bağı, kritik uyarı, kısmi teslim.
  3. OTIF raporu ve tedarikçiye kendi oranının gösterilmesi.
  4. Yapay zekâ ile e-postadan öneri ve örüntü işareti.

Veri nerede durur? Uygulama bir sunucuda (VPS) çalışır, sunucu şirketiniz adına açılabilir. Sipariş satırları, tarihler ve iz kaydı sizindir, tamamını istediğiniz zaman Excel ya da CSV olarak alırsınız. Küçük ve orta ölçekli bir ekipte kullanıcı başına lisans yok, maliyet sunucunun aylık ücreti ve bakımdan oluşur.

Kullanıcılar nasıl girer? İç kullanıcılar da tedarikçiler de kendi hesabıyla girer. Giriş yöntemini ve tedarikçi hesaplarının nasıl açılıp kapatılacağını ilk adımın çıktısında yazılı veririm.

Kod kimin? Kaynak kodun tamamı sizin erişiminizdeki bir depoda, çalıştırma talimatı, bağımlılık listesi ve bilinen sınırlar listesiyle durur. Uygulama dış kullanıcılara açıldığı ve tedarikçi çalışanlarının kişisel verisini işlediği için erişim, güvenlik, barındırma ve bakım gereksinimlerini başlangıçta ayrıca değerlendiririm.

ERP değişirse? Satırlar, tarihler ve iz kaydı sizdeki veritabanında kalır. Yalnız sipariş listesinin aktarımı yeni ERP’ye göre yeniden kurulur, kapsamını önceden yazılı paylaşırım.

Son iki ayın açık sipariş listesini ya da tarih takibi yaptığınız tabloyu, tedarikçi unvanlarını ve kişi adlarını maskeleyerek iletişim sayfasından gönderin. İlk görüşmede tedarikçilerinizin oranının ilk söze ve son tarihe göre ne kadar ayrıştığına birlikte bakarız.

Sıkça Sorulan Sorular

Tedarikçi portala girmek istemezse ne olur?

Satır yine portalda durur, tarih e-postayla gelir. Yapay zekâ e-postadan öneri çıkarır, uzman onaylar, kayıt “uzman girdi, kaynak: e-posta” diye düşer. Ölçüm aynı kalır, çünkü ilk onaylanan tarih ve değişiklikler kimin girdiğinden bağımsız saklanır. Portala girmeyen tedarikçi yalnız kendi oranını görme imkânını kaybeder.

Tedarikçi siparişteki fiyatı görür mü?

Kendi siparişinin fiyatını görüp görmeyeceğine siz karar verirsiniz. Tarih takibi için gerekmez. Başka tedarikçilerin fiyatını, miktarını ve tarihini hiçbir ayarla görmez.

Tedarikçiye kendi OTIF oranını göstermeli miyim?

Önerim gösterin, ama tanımıyla birlikte: “ilk onaylanan tarihe göre, en çok 3 iş günü erken, yüzde 98 miktar”. Tanımı bilmeyen tedarikçi kendi tablosundaki son tarihe göre hesaplar ve yüzde 91,7 ile yüzde 41,7 arasındaki fark bir anlaşmazlığa döner. Başka tedarikçilerin oranını ya da sıralamasını göstermem.

Yurt dışı tedarikçide “zamanında” hangi tarihe göre ölçülür?

Siparişteki teslim şekline göre. Tedarikçi malı kendi tesisinde ya da taşıyıcıya teslim ediyorsa onun sözü sevk tarihidir, taşıma ve gümrük süresi sizin planınıza girer. İthalat gümrük vergisi ve gümrükleme yalnız DDP’de satıcıdadır, öteki kodlarda alıcıdadır. Portalda sevk ve varış tarihini ayrı tutar, tedarikçinin performansını sevk tarihine, planlamanın riskini varış tarihine göre ölçerim. Kendi işleminiz için kodun ayrıntısını gümrük müşavirinizle teyit edin.

Başa dön ↑
NE İSTEYEBİLİRSİNİZ

Nasıl çalışıyorum?
Çalışma saati paketleri

WhatsApp’tan ya da telefonda işinizden ve ihtiyacınızdan bahsedin; 5 ile 40 saat arasında bir çalışma paketinde anlaşalım, ben gerekenleri yapmaya başlayayım. Aldığınız şey bir takvim aralığı değil, doğrudan sizin işinize harcanacak net mesai. 40 saati üç gün aralıksız çalışarak da kullanabiliriz, bilerek zamana yayıp bir yılda da bitirebiliriz — işin gerektirdiği neyse o. İşin ne kadar süreceğini tahmin etmeye değil, işi yapmaya vakit harcarım; harcadığım her saatin işinizde kalıcı bir karşılığı olur. Faydalı olduğunu düşündüğünüz sürece bu şekilde devam ederiz.

ÇALIŞMA BLOKLARI

Neden aylık değil?
40 saat 1 hafta mı oluyor?

Aylık sabit ücrette iki taraf da yanlış yere bakar: siz sabit gidere, karşı taraf kaç tane daha böyle sözleşme bağlayabileceğine. Saat üzerinden çalışınca ikimizin de baktığı yer aynı olur — yapılan işin gerçek değeri. "Toplamda ne kadar tutar?" sorusunun peşinen net bir cevabı olmaması bu modelin doğal maliyeti, farkındayım. Ama sonuç üretmeyen bir yapıya aylarca sabit ücret ödemek yerine yalnızca işinize ayrılan nitelikli zamanı ödersiniz, o zamanın nereye gittiğini de baştan sona görürsünüz. Müşterilerimin benimle tekrar tekrar çalışmasının sebebi bu.

5saat10.000₺ + KDVsaat başı 2.000₺Bu bloğu seç
10saat15.000₺ + KDVsaat başı 1.500₺Bu bloğu seç
20saat24.000₺ + KDVsaat başı 1.200₺Bu bloğu seç
40saat40.000₺ + KDVsaat başı 1.000₺Bu bloğu seç